Νέο φορολογικό πλαίσιο για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης

Τι αλλάζει για εργαζόμενους και εργοδότες

Το νέο νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση εισάγει σημαντικές αλλαγές στη φορολογική μεταχείριση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και των ομαδικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων.

Οι διατάξεις των άρθρων 91 έως 99 δεν μεταβάλλουν τον θεσμό της επαγγελματικής ασφάλισης ούτε τον προαιρετικό χαρακτήρα της συμμετοχής, αλλά αναδιαμορφώνουν το φορολογικό πλαίσιο, αυξάνουν τα όρια των εισφορών και εισάγουν νέα κίνητρα για τη μακροχρόνια συνταξιοδοτική αποταμίευση. Η βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου είναι σαφής: η επαγγελματική ασφάλιση πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο συμπληρωματικής σύνταξης και όχι ως μέσο βραχυχρόνιας φορολογικής αξιοποίησης ή πρόωρης ρευστοποίησης κεφαλαίων.

Ο δεύτερος πυλώνας ασφάλισης παραμένει προαιρετικός

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος και λειτουργούν συμπληρωματικά προς την κύρια και επικουρική ασφάλιση. Η συμμετοχή εξακολουθεί να είναι προαιρετική και οι παροχές προκύπτουν από τις εισφορές που έχουν καταβληθεί και τις αποδόσεις των επενδύσεων του ατομικού λογαριασμού κάθε ασφαλισμένου.

Το νομοσχέδιο δεν αλλάζει αυτή τη βασική αρχή. Αντίθετα, επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο φορολογούνται οι εισφορές και οι μελλοντικές παροχές.

Η σημαντικότερη αλλαγή: η φορολογία συνδέεται με την ηλικία

Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση εισάγεται με το άρθρο 93.

Μέχρι σήμερα, η φορολόγηση των παροχών βασιζόταν κυρίως στα έτη ασφάλισης. Με το νέο σύστημα, βασικό κριτήριο γίνεται η ηλικία του ασφαλισμένου κατά την έναρξη καταβολής της παροχής.

Ειδικότερα:

• – για έναρξη λήψης παροχής από τα 62 έως τα 67 έτη, ο φόρος διαμορφώνεται σε 5% όταν η παροχή καταβάλλεται περιοδικά και σε 10% όταν καταβάλλεται εφάπαξ,
• – για έναρξη μετά το 67ο έτος, οι συντελεστές μειώνονται στο 2,5% για τις περιοδικές καταβολές και στο 5% για το εφάπαξ.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ισχυρό κίνητρο ώστε οι ασφαλισμένοι να διατηρούν το συνταξιοδοτικό τους κεφάλαιο μέχρι την κανονική ηλικία εξόδου από την εργασία.

Αυστηρότερη φορολόγηση της πρόωρης ρευστοποίησης

Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει διαφορετικά όσους επιλέγουν να αποχωρήσουν πρόωρα από το πρόγραμμα.

Οι παροχές που καταβάλλονται πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους δεν εμπίπτουν στους χαμηλούς αυτοτελείς συντελεστές, αλλά υπάγονται στην κανονική φορολογική κλίμακα ή σε αυξημένη φορολόγηση, ανάλογα με την περίπτωση. Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στην προστασία του συνταξιοδοτικού χαρακτήρα των Τ.Ε.Α., περιορίζοντας τις πρόωρες αναλήψεις που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τον σκοπό της επαγγελματικής ασφάλισης.

Αυξάνονται σημαντικά τα ανώτατα όρια εισφορών

Με το άρθρο 96 προβλέπεται σημαντική αύξηση των ποσών που μπορούν να καταβάλλονται με φορολογικά ευνοϊκούς όρους.

Συγκεκριμένα:

• – για τους μισθωτούς, το ανώτατο όριο αυξάνεται από το 20% στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών,
• – για τους μη μισθωτούς, το ανώτατο ετήσιο ποσό αυξάνεται από 20.000 ευρώ σε 35.000 ευρώ.

Η μεταβολή αυτή δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, ιδιαίτερα για εργαζόμενους και στελέχη με υψηλότερες αποδοχές.

Ειδικές ρυθμίσεις για νέους ασφαλισμένους άνω των 55 ετών

Το νομοσχέδιο εισάγει ειδικούς κανόνες για όσους εντάσσονται για πρώτη φορά σε Τ.Ε.Α. μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους.

Για την κατηγορία αυτή προβλέπονται χαμηλότερα όρια εισφορών και αυστηρότερες προϋποθέσεις, ώστε να αποτραπεί η χρήση του θεσμού αποκλειστικά για φορολογική εξοικονόμηση λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση.

Νέα γενιά ομαδικών συνταξιοδοτικών προϊόντων

Μία ακόμη σημαντική θεσμική αλλαγή είναι η αντικατάσταση των Ομαδικών Ασφαλιστηρίων Συνταξιοδοτικών Συμβολαίων από τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (Ο.Α.Π.Ε.Σ.).

Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην ενοποίηση του πλαισίου λειτουργίας των ομαδικών συνταξιοδοτικών προϊόντων που προσφέρονται μέσω ασφαλιστικών επιχειρήσεων και στη δημιουργία κοινών φορολογικών κανόνων με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Ενιαία φορολογική μεταχείριση

Το άρθρο 97 προβλέπει ότι οι ίδιες φορολογικές διατάξεις θα εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το αν ο δικαιούχος ήταν μισθωτός ή μη μισθωτός.

Με τον τρόπο αυτό καταργούνται διαφορετικές ερμηνείες και αντιμετωπίζονται με ενιαίο τρόπο όλες οι μορφές επαγγελματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης.

Τι αλλάζει συνοπτικά

Πότε εφαρμόζονται οι αλλαγές

Το νομοσχέδιο προβλέπει μεταβατική περίοδο έως το τέλος του 2027.

Τα ποσά που έχουν ήδη σωρευθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026 θα εξακολουθήσουν να φορολογούνται με το σημερινό καθεστώς, ενώ οι νέοι κανόνες φορολόγησης και τα αυξημένα όρια εισφορών θα ισχύσουν για εισφορές και ποσά που αφορούν την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2027 και μετά.

Συμπέρασμα

Οι προτεινόμενες διατάξεις αποτελούν σημαντικότατες παρεμβάσεις στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης. Το κράτος φαίνεται να επιδιώκει την ενίσχυση της μακροχρόνιας επαγγελματικής αποταμίευσης, προσφέροντας υψηλότερα φορολογικά κίνητρα σε όσους διατηρούν τις αποταμιεύσεις τους μέχρι τη συνταξιοδότηση και αυξάνοντας σημαντικά τα επιτρεπόμενα όρια εισφορών.

Στην ίδια λογική της ενίσχυσης της αποταμίευσης προτείνονται αντίστοιχα και τα αντικίνητρα για την πρόωρη ρευστοποίηση.